در صراط حركت واقع شود و اين حركت ، قهرا جوهرى و اين جنبش و سيلان ، ذاتى مىباشد . و ماده ، بدون قطع مراحل نباتى و حيوانى ، به وجود اخروى متحول نمىشود ، مگر آن كه متصور به صور متعدد گردد و هر صورتى كه متحد با اين ماده شود ، آن را اختصاص به خود مىدهد و اين كه قبلا مادهء نفس و روحى كه آن را به واسطهء تحول ذاتى و انتقال به آخرت از خود رانده و دور نموده است ، بوده مانع اتحاد آن با صور حاصلهء از حركت نمىشود و هم تعلق نفس به بدن ، طبيعى و غير اختيارى است و هم صورتهاى واقع بر ماده سابقهء نفس ، امرى طبيعى و لازم لا ينفك حركات جوهرى است و امكان ندارد ماده و اجزاى بدن متعلق سابق نفس ، به طرف آخرت منعطف شود ، مگر آن كه بر احكام لازمه و مترتب بر طبيعت و منبعث از نواميس دائمى و لا يتغير ، گردن نهد . و دليل مسلم بر اين كه در نظر ارباب شرايع نيز اجزاى بدن ، باقى نمىماند ، اختلاف روايات و نيز اختلاف آراى اهل تحقيق است كه آيا جزء باقى بدن در ارض و تراب بعد از انفصال و رجوع عناصرى كه پايه و اساس مركباتند ، به اصل خود چيست ؟ و در روايت ، از آن جزء باقى در بين ديگر اجزاى فانى ، به عجب الذنب تعبير شده است . و اگر تمام اجزا باقى بماند ، اختلاف در اين كه آيا جزء باقى چيست معنا ندارد . آنچه كه در اين عالم مىماند و به مقتضاى لزوم رجوع كل شىء الى اصله داراى صورت اخروى نمىباشد ، اجزاى مادى و اصول مركبات است و آنچه كه منتقل به دار آخرت مىشود صور مجرده منتزعه از مواد است از ناحيهء حركات و تحولات و انتقال از ماده و حس ، به وجود ادراكى باقى دائمى ، و اين خود ، شأن صور است نه مواد و اصول عناصر مگر از ناحيه تبدل به صور . و ممّا ذكرنا ظهر وجوه الفساد في كلام هذا النحرير و نقول : از اين فيلسوف بزرگ سؤال مىشود : به چه دليل اجزاى عناصر و مركب حاصل از مواد با ملاحظهء سريان حكم حركت ذاتى در كليهء اجسام و جسمانيات ، در خاك و تراب محفوظ